
Kuchnia polska
Bryzol wołowy


Tatar wołowy podany z surowym żółtkiem, cebulką i ogóreczkiem zdobi polskie stoły od dziesięcioleci. Najczęściej przygotowuje się go z polędwicy wołowej, ale to nie jest jedyny słuszny wybór. Dziś podpowiem, jak zrobić tatar idealny - delikatny, dobrze wymasowany i po prostu pyszny. Musisz zapamiętać kilka wskazówek.




Polędwica wołowa | 300 gramów |
Żółtko jajka | 2 sztuki |
Woda gazowana | 50 mililitrów |
Sól | 0.5 łyżeczki |
Pieprz czarny mielony | 0.5 łyżeczki |
Olej | 1 łyżka |
Szalotka | 1 sztuka |
Ogórek kiszony | 2 sztuki |
Grzyb marynowany | 80 gramów |
Musztarda francuska | 1 łyżeczka |
Bagietka | 4 plastry |
Masło | 1 łyżka |
Białko | 10,3 g |
Tłuszcze | 7,1 g |
Węglowodany | 7,8 g |
Podane wartości są szacunkowe
Polędwicę wołową oczyść z wierzchniej błonki - odetnij ją tuż przy mięsie długim, ostrym nożem. Następnie osusz mięso ręcznikiem papierowym i włóż do zamrażalnika na ok. 1,5 godziny.
Kiedy mięso się chłodzi, przygotuj resztę składników. Cebulę, ogórka i grzybki pokrój w bardzo drobną kostkę. Pieczywo możesz stostować.
Kiedy mięso już dostatecznie się schłodzi, porządnie naostrz nóż i posiekaj je tak drobno, jak tylko się da. Polędwica powinna niema przypominać mięso mielone.
Polędwicę włóż do miski, dodaj sol, pieprz, olej i zimną, gazowaną wodę. Następnie zacznij całość masować tak, jak masę na kotlety. Masa na tatar powinna być lśniąca i zwarta, ale nie twarda.
Świeże jajka sparz we wrzątku i ostrożnie oddziel żółtka od białek. Białka ułóż osobno na dwóch talerzykach lub w dwóch kieliszkach.
Masę na tatar podziel na dwie części. Każdą z nich uformuj w kulę, spłaszcz w dłoniach i zrób wgłębienie na środku. Mięso połóż na talerzu z rozłożonymi wokół dodatkami. Na środku mięsa połóż żółtko i podawaj bezpośrednio po przygotowaniu. Pamiętaj jednak, że tatar najlepiej smakuje podany w temperaturze pokojowej.
Legenda głosi, że danie z surowego siekanego mięsa przywieźli do nas ze sobą Tatarzy. Mieli oni siekane mięso trzymać pod końskim siodłem, gdzie pod wpływem ciężaru kruszało, a koński pot je marynował. Legenda ciekawa, jednak z prawdą ma niewiele wspólnego. Owszem, siekane mięso pojawia się w wielu tatarskich przepisach, jak choćby nadzienie do pierożków, jednak tatar, jaki znamy, dziś narodził się, a w zasadzie - "usiekał" się we Francji.
Befsztyk tatarski, bo pod taką nazwą także to danie występuje, serwowano już w XIX wieku we Francji. Początkowo jednak tatar był robiony nie tylko z wołowiny - częściej używano koniny. Mówiono o niej, że to wołowina dla ubogich, ale to także mięso delikatne i "czyste". Tradycja jedzenia koniny jednak w Polsce prawie nie występuje, dlatego jeśli chodzi o nasz klasyczny tatar, wołowina jest tu jedynym słusznym wyborem.
Przyjęło się, że najlepsza na tatar jest polędwica wołowa i wiele restauracji taki tatar właśnie serwuje, co ma podkreślić wykwintność dania. Polędwica wołowa jest mięsem szlachetnym - jest chuda, prawie nie ma przerostów tłuszczowych. Nie ma także dużo tkanki łącznej, przez co mięso jest delikatne i kruche nawet bez obróbki. Jednak polędwicę wołową przed posiekaniem na tatar należy obrać z twardszej, lśniącej błonki, która może utrudnić gryzienie.
Jednak polędwica wołowa nie jest jedynym słusznym wyborem na tatar, a moim zdaniem, finalny smak tatara z polędwicy wypada nieco gorzej niż tatara z innej części wołowiny. Najlepszy tatar moim zdaniem jest z wołowego udźca. Oczywiście mięso musi być chude i bardzo świeże. Udziec ma ciekawszą strukturę, ma małe przerosty tłuszczu, który jest nośnikiem smaku. Ma też ładniejszy, ciemniejszy kolor, a ciemniejszy tatar wygląda bardziej elegancko.
Podobnie rzecz ma się z ligawą. Ligawa w teksturze przypomina nieco polędwicę, jest jednak nieco bardziej zbita i ciemniejsza. Przed siekaniem trzeba też ja dobrze oczyścić. Podobnie sprawa ma się z bawetą. Ta część wołowiny także świetnie sprawdzi się na tatar, ale przez liczne włókna wymaga długiego i dokładnego siekania. Dobrze sprawdzi się także łata wołowa, która ma jednak nieco więcej tkanki łącznej. Dzięki temu tatar jest bardziej zwarty i ma głębszy, bogatszy smak.
Zawsze będę zwolenniczką siekania mięsa na tatar. Tatar siekany ma bardziej złożoną teksturę i moim zdaniem daje więcej przyjemności. Jednak żeby nieco ułatwić sobie sprawę, przed siekaniem mięsa, należy je nieco zmrozić. Jeśli używasz delikatnej polędwicy, pewnie wiesz, że mięso najpierw ugina się pod nożem i "ucieka" spod niego, co w perspektywie długiego siekania może lekko przerażać. Przemrożone mięso kroi się dużo łatwiej i dodatkowo przyjemnie kruszeje, dlatego tatara z przemrożonego mięsa jest po prostu smaczniejszy.
Oczywiście, jeśli nie masz siły ani cierpliwości do siekania mięsa, możesz je zmielić. Mielenie polecam szczególnie wtedy, gdy korzystasz z bawety lub łaty wołowej, których przerosty mogą być wyczuwalne po posiekaniu. Jednak pamiętaj, że mięso na tatar należy mielić samodzielnie z wybranego przez siebie kawałka. Złym pomysłem jest kupowanie mielonej, garmażeryjnie zapakowanej wołowiny z marketu. Wówczas smak będzie nijaki, a zjedzenie może się dla nas niemiło zakończyć.
Tradycyjny tatar podaje się z surowym żółtkiem. Czasem kładzie się je bezpośrednio na mięsie, czasami w kieliszku obok lub podaje się tatar już wymieszany z żółtkiem i dodatkami. Jednak trzeba pamiętać, że bez względu na to, jak chcesz podać tatar, żółtko musi pochodzić ze świeżego i przebadanego jajka. Żeby mieć pewność, że zjedzenie surowego żółtka będzie bezpieczne, przed rozbiciem sparz jajko wrzątkiem, by zabić bakterie znajdujące się na skorupce.
Inne dodatki do tatara nie są tak problematyczne jak jajko. Cebulkę wystarczy drobno posiekać i opcjonalnie delikatnie wymieszać z cukrem, żeby "wyciągnął" z warzywa ewentualną goryczkę. Ogórki kiszone powinny być jędrne i chrupiące, grzybki lekko octowe i to są klasyczne dodatki. Możesz dodawać także kapary, oliwki, suszone pomidory, anchois lub domowy majonez ziołowy lub truflowy.
Jeśli chodzi o tatar, to nie ma złej okazji, żeby go podać. No, może poza Wigilią. Ale przecież nie wszyscy są przywiązani do tradycji i nie wszyscy poszczą w ten dzień (zawsze można wtedy podać np. tatar ze śledzia).
Ta przystawka od dziesięcioleci króluje w restauracjach i hotelach, a swój renesans przezywała w PRL-u, kiedy w miejscach "niedostępnych dla klasy robotniczej", zajadali się nim dygnitarze i inni możni tamtego świata.
Tatar pojawia się na weselach, najczęściej jest tam jedną z kulinarnych atrakcji, ale jest serwowany także podczas innych uroczystości rodzinnych, nie tylko organizowanych w lokalach. To najpewniej hit imienin, urodzin i jubileuszów. To świetna opcja na romantyczną kolację, na przykład walentynkową. Możesz przygotować go także na różne domówki - paparetówki, sylwestra lub ostatki.
Jednak jeśli planujesz przygotować tatar na imprezę, musisz przygotować go możliwie jak najszybciej przed podaniem. Tatar przygotowany z wyprzedzeniem traci smak, mięso może zacząć się psuć i zjedzenie takiego tatara może źle się skończyć. Jeśli więc chcesz podać tatar na jakieś rodzinne spotkanie, zrób go maksymalnie 3 godziny przed podaniem i włóż do lodówki. Jednak tatar najlepiej smakuje w temperaturze pokojowej, dlatego przystawka powinna mieć też czas, żeby się nieco ocieplić.