
Dania główne
Szare kluski


Cepeliny to tradycyjne, sycące kluski wywodzące się z kuchni litewskiej. Ich nazwa pochodzi od charakterystycznego kształtu przypominającego sterowce - dawne zeppeliny. To jedno z najbardziej znanych dań Litwy, szczególnie popularne również na Podlasiu i w północno-wschodniej Polsce. Cepeliny składają się z miękkiego ziemniaczanego ciasta, pod którym skrywa się farsz mięsny. Całość najczęściej podaje się z okrasą z boczku albo z kwaśną śmietaną.




Ziemniak mączysty | 1.5 kilogramy |
Mąka pszenna | 2 łyżki |
Mąka ziemniaczana | 2 łyżki |
Żółtko jajka | 1 sztuka |
Sól | 1 szczypta |
Mięso mielone wieprzowe | 500 gramów |
Cebula | 1 sztuka |
Jajka | 1 sztuka |
Majeranek | 1 łyżeczka |
Olej do smażenia | 2 łyżki |
Sól | 1 szczypta |
Pieprz | 1 szczypta |
Białko | 5,9 g |
Tłuszcze | 5,7 g |
Węglowodany | 13,8 g |
Podane wartości są szacunkowe
Zacznij od farszu. Cebulę obierz i pokrój w drobną kostkę. Na patelni rozgrzej odrobinę oleju i smaż aż się zeszkli. Odstaw do wystudzenia.
Do miski przełóż mięso mielone. Dodaj jajko, majeranek, sól, pieprz oraz podsmażoną cebulę. Dokładnie wyrób farsz i odstaw na bok.
Ziemniaki obierz i podziel na dwie równe części. Jedną część zetrzyj na tarce o drobnych oczkach. Masę ziemniaczaną przełóż do gazy lub czystej ściereczki i bardzo dokładnie odciśnij.
Wodę po ziemniakach odstaw na kilkanaście minut, skrobia opadnie na dno.
Drugą część ziemniaków ugotuj do miękkości i przeciśnij przez praskę.
Delikatnie odlej wodę znad osadzonej skrobi i zachowaj samą skrobię.
Połącz ugotowane ziemniaki, surowe odciśnięte ziemniaki oraz odzyskaną skrobię. Dodaj żółtko, mąkę pszenną, mąkę ziemniaczaną i sól. Wyrób jednolite ciasto.
Przełóż masę na cepeliny na oprószoną mąką stolnicę i podziel na około 10 części. Każdą część spłaszcz dłonią na placek. Na środek wyłóż porcję farszu. Dokładnie sklej brzegi i uformuj podłużne kluski przypominające wrzeciono.
W dużym garnku zagotuj osoloną wodę. Wkładaj cepeliny ostrożnie i gotuj na średnim ogniu przez około 15-20 minut.
Cepeliny to narodowe danie Litwy - duże kluski z ziemniaczanego ciasta z mięsnym nadzieniem, które weszły do tamtejszej kuchni ponad sto lat temu. Pierwotnie nazywano je didžkukuliai.
Obecna nazwa pojawiła się na początku XX wieku, gdy nad Europą latały sterowce konstrukcji hrabiego Ferdinanda von Zeppelina. Wrzecionowate kluski tak mocno kojarzyły się z powietrznymi olbrzymami, że nowe określenie przyjęło się na stałe.
Na Litwie cepeliny podaje się na rodzinnych uroczystościach i w niemal każdej tradycyjnej restauracji, a od 2014 roku w pierwszą niedzielę lutego obchodzony jest Światowy Dzień Cepelinów.
Podstawą farszu do cepelinów litewskich, podobnie jak do pyz z mięsem, są sól, świeżo mielony czarny pieprz, cebula i czosnek. Mięso trafia do klusek surowe i dochodzi dopiero wewnątrz ziemniaczanego ciasta, dlatego dopraw je odważniej, niż robisz to przy kotletach mielonych. Cebulę zetrzyj na tarce lub bardzo drobno posiekaj - podczas gotowania oddaje sok, dzięki czemu nadzienie pozostaje soczyste.
Jeśli zastanawiasz się, jak doprawić farsz mięsny do cepelinów, żeby był bardziej wyrazisty, sięgnij po:
Wyrób masę dokładnie i odstaw ją na kilkanaście minut, a przyprawy zdążą się przegryźć.
Starte ziemniaki odciskaj porcjami przez czystą ściereczkę lub gazę, mocno skręcając materiał nad miską. Masa po odciśnięciu ma być niemal sucha w dotyku - im mniej wody, tym mniejsze ryzyko, że kluski rozpadną się w garnku.
Soku nie wylewaj z miski od razu. Odstaw go na kilka minut, aż na dnie osiądzie biała skrobia, potem zlej płyn znad osadu, a samą skrobię dodaj z powrotem do ciasta. To ona wiąże masę i trzyma cepeliny litewskie w całości podczas gotowania.
Zbyt miękkie ciasto uratujesz, dodając 1-2 łyżki mąki ziemniaczanej i jeszcze raz dokładnie wyrabiając masę. Sprawdź też, czy ziemniaki zostały wystarczająco odciśnięte - czasem łatwiej odcisnąć je ponownie, niż sypać kolejne porcje skrobi, przez które kluski robią się gumowate.
Duże znaczenie ma też odmiana. Do cepelinów wybieraj ziemniaki mączyste (typ C), bo zawierają najwięcej skrobi. Z odmian młodych lub sałatkowych ciasto wyjdzie luźne.
Co zrobić, gdy ciasto na cepeliny jest zbyt miękkie? Na Litwie stosuje się jeszcze jeden trik - łyżkę skrobi rozmieszanej w zimnej wodzie wlewa się do wrzątku przed gotowaniem. Lekko zagęszczona woda pomaga kluskom zachować kształt.
Cepeliny najczęściej podaje się na obiad ze skwarkami z boczku lub słoniny ze zrumienioną cebulą oraz kwaśną śmietaną. Gorący tłuszcz polany na kluski i chłodna śmietana obok to zestaw prosto z litewskich gospod. Posyp całość koperkiem, który odświeża to sycące danie.
Jeśli szukasz pomysłu, z czym jeść cepeliny poza klasycznym zestawem, wypróbuj sos grzybowy, zwłaszcza jesienią. Ponieważ porcja jest bardzo pożywna, zamiast dodatków skrobiowych postaw na ogórki kiszone lub surówkę z kapusty - kwaśny akcent równoważy tłuszcz i ułatwia trawienie.
Duże cepeliny gotuj na małym ogniu przez 20-25 minut od momentu wypłynięcia, średnie egzemplarze - 15-20 minut. Wkładaj je pojedynczo do osolonego wrzątku i delikatnie zamieszaj, żeby nie przywarły do dna. Woda powinna ledwo mrugać - mocne wrzenie rozrywa ziemniaczane ciasto, zanim mięso zdąży się ugotować.
To, ile gotujemy cepeliny, zależy przede wszystkim od ich wielkości, dlatego pod koniec gotowania wyjmij jedną kluskę i przekrój ją. Farsz ma być szary, bez różowych śladów surowego mięsa.
Ugotowane cepeliny trzymaj w lodówce 2-3 dni, w zamkniętym pojemniku, najlepiej przełożone odrobiną tłuszczu, żeby się nie posklejały. Do odgrzewania wybierz patelnię z masłem lub smalcem.
Obsmażone na złoto zyskują chrupiącą skórkę i dla wielu osób smakują lepiej niż świeżo ugotowane. Ponowne wrzucenie do wody rozmiękcza ciasto, więc zostaw tę metodę na wyjątkowe sytuacje - delikatniejsze będzie podgrzanie na parze.
Cepeliny litewskie można mrozić i najlepiej robić to na surowo. Ułóż uformowane kluski na desce oprószonej mąką ziemniaczaną tak, żeby się nie stykały, zamroź, a potem przełóż do woreczków. Gotuj je bez rozmrażania, prosto z zamrażarki, wydłużając czas o około 10 minut.
Jeśli zastanawiasz się, czy cepeliny można mrozić po ugotowaniu - możesz, ale ciasto po rozmrożeniu traci sprężystość i może stać się wodniste. Takie sztuki odgrzewaj wyłącznie na patelni.
Niezależnie od wersji wykorzystaj zapasy w ciągu 2-3 miesięcy, bo dłuższe mrożenie odbija się na smaku nadzienia.