
Zupy
Barszcz czerwony zabielany


Wigilijny barszcz z uszkami to uwielbiana w całej Polsce rubinowa zupa, bez której trudno sobie wyobrazić świąteczny stół. Barszcz gotujesz na warzywnym wywarze z suszonymi grzybami, a malutkie uszka z grzybowym farszem sprawiają, że smak jest jeszcze bardziej uroczysty. Do mojego przepisu wykorzystasz gotowy lub domowy zakwas. Uszka polecam zrobić własnoręcznie, żaden gotowy produkt się do nich nie umywa.




Burak | 600 gramów |
Zakwas buraczany | 200 mililitrów |
Woda | 2 litry |
Marchewka | 1 sztuka |
Pietruszka | 1 sztuka |
Seler | 100 gramów |
Por | 1 sztuka |
Cebula | 1 sztuka |
Grzyb suszony | 15 gramów |
Liść laurowy | 2 sztuki |
Ziele angielskie | 5 sztuk |
Czosnek | 1 ząbek |
Sok z cytryny | 1 łyżka |
Cukier | 1 łyżeczka |
Majeranek suszony | 1 łyżeczka |
Sól | 1 szczypta |
Pieprz | 1 szczypta |
Mąka pszenna | 300 gramów |
Woda | 150 mililitrów |
Olej | 1 łyżka |
Sól | 1 szczypta |
Grzyb suszony | 20 gramów |
Pieczarka | 200 gramów |
Cebula | 1 sztuka |
Olej | 2 łyżki |
Bułka tarta | 1 łyżka |
Sól | 1 szczypta |
Pieprz | 1 szczypta |
Mąka | 1 łyżka |
Białko | 1,7 g |
Tłuszcze | 1,4 g |
Węglowodany | 10,1 g |
Podane wartości są szacunkowe
Suszone grzyby do barszczu i do farszu opłucz i zalej w osobnych miseczkach szklanką gorącej wody. Odstaw na 30 minut. Cebulę przekrój na pół i opal na suchej patelni lub nad palnikiem do mocno przyrumienionej skórki, jak na rosół.
Do dużego garnka wlej wodę, dodaj marchewkę, pietruszkę, seler, por, opaloną cebulę, grzyby do barszczu razem z płynem, w którym się moczyły, liście laurowe i ziele angielskie. Zagotuj i gotuj na małym ogniu 40 minut. Wywar przecedź.
Buraki obierz, pokrój w grube plasterki i dodaj do wywaru. Gotuj na bardzo małym ogniu 20 minut, aby zupa zachowała głęboki, rubinowy kolor. Nie dopuść do mocnego wrzenia.
Zupę przecedź, wlej zakwas buraczany, dodaj przeciśnięty przez praskę czosnek, sok z cytryny, cukier i majeranek. Dopraw solą i pieprzem. Podgrzewaj barszcz na małym ogniu 5 minut, nie doprowadzając do wrzenia, a następnie odstaw.
Do farszu grzyby namoczone w osobnej miseczce odcedź (płyn zachowaj) i drobno posiekaj. Cebulę i pieczarki posiekaj w drobną kostkę. Na patelni rozgrzej olej, zeszklij cebulę, dodaj pieczarki i smaż 8 minut, aż odparuje woda. Dodaj grzyby i 3 łyżki płynu z moczenia i smaż jeszcze 5 minut. Dodaj bułkę tartą, dopraw solą i pieprzem i ostudź.
Mąkę przesiej na stolnicę, dodaj sól, olej i gorącą wodę i zagnieć gładkie, elastyczne ciasto. Przykryj ściereczką i odstaw na 15 minut.
Ciasto rozwałkuj na cienki placek o grubości ok. 2 mm i wytnij kwadraty o boku 4-5 cm. Na środku każdego połóż pół łyżeczki farszu, złóż po przekątnej w trójkąt, mocno sklej brzegi, a następnie zlep ze sobą dwa rogi trójkąta, formując uszko.
Uszka gotuj partiami w osolonym wrzątku 3-4 minuty od wypłynięcia na powierzchnię, a następnie wyjmij łyżką cedzakową.
Wigilijny barszcz z uszkami nalewaj do filiżanek lub talerzy. Powinien być gorący, ale nie może wrzeć, i dodawaj uszka bezpośrednio przed podaniem.
Trudno wyobrazić sobie polską wieczerzę 24 grudnia bez parującej wazy z głęboko rubinową zupą. Wigilijny barszcz z uszkami to absolutny król świątecznego wieczoru, od którego w wielu domach zaczyna się uroczysta kolacja po przełamaniu się opłatkiem. Potwierdzają to zresztą badania - według raportu Barometr Providenta z 2025 roku aż 45,7% Polaków nie wyobraża sobie świąt bez tej właśnie potrawy. Co ciekawe, jej popularność różni się w zależności od regionu. Największymi miłośnikami barszczu są mieszkańcy województwa lubuskiego, gdzie wskazuje na niego 71,8% badanych. Zupełnie inaczej wygląda to na przykład w łódzkiem - tam na wigilijnym stole króluje zupa grzybowa, pozostawiając barszcz z uszkami w tyle.
Zanim barszcz czerwony na Wigilię przybrał formę, którą znamy dzisiaj, przeszedł długą kulinarną drogę. Dawny barszcz nie miał z burakami nic wspólnego - gotowano go na bazie dziko rosnącego barszczu zwyczajnego, czyli rośliny z rodziny selerowatych. Z czasem zaczęto zastępować go innymi kwaśnymi wywarami, aż na polskich stołach zadomowiły się buraki ćwikłowe.
W XVIII wieku rubinowa zupa była już stałym gościem na obiadach czwartkowych u króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Prawdziwy rozkwit przepisów przyniósł jednak wiek XIX, kiedy receptury na świąteczny barszcz utrwaliły w swoich książkach kucharskich Lucyna Ćwierczakiewiczowa, Maria Ochorowicz-Monatowa oraz Marta Norkowska i Maria Gruszecka. Z tamtych czasów pochodzi też zabawna anegdota o pewnym francuskim dyplomacie, który tak rozsmakował się w polskim specjale, że zyskał przydomek "człowieka barszczu". A dlaczego akurat barszcz z uszkami na Wigilię stał się naszym narodowym symbolem? Zadecydowała o tym dostępność zimowych warzyw korzeniowych oraz suszonych darów lasu, które w grudniu dawały najlepszy, najbardziej treściwy smak.
Wielu osobom, które dopiero zaczynają swoją przygodę z gotowaniem świątecznych dań, nasuwa się podstawowe pytanie: czy wigilijny barszcz jest postny? Tak, w polskiej kuchni i tradycji wieczerza wigilijna zachowuje postny charakter, dlatego w garnku nie znajdziesz ani grama mięsa czy wędlin. Podstawą dania są wyłącznie warzywa oraz suszone grzyby.
Wigilijna zupa z buraków od wieków niosła ze sobą bogatą symbolikę. Naszym przodkom burak kojarzył się z siłą życiową, zdrowiem i urodzajem. Wierzono, że jego intensywny, krwisty kolor zapewnia domownikom witalność i chroni przed chorobami przez cały nadchodzący rok. Z kolei dodatek leśnych grzybów łączył świat przyrody z duchowym wymiarem świąt, nadając prostej, postnej potrawie odświętnego i wyjątkowego charakteru.
Nie ma mowy o udanym barszczu bez odpowiedniego zakwaszenia. W tym miejscu często pojawia się pytanie, do czego służy zakwas i kiedy go robić? Domowy zakwas buraczany to sfermentowany sok z buraków z dodatkiem przypraw i czosnku. Pełni w garnku podwójną rolę, nadaje zupie charakterystyczną, rześką kwaskowość oraz pogłębia jej barwę, sprawiając, że wywar nabiera szlachetnego, rubinowego koloru.
Jeśli decydujesz się na samodzielne kiszenie, musisz zaplanować to z odpowiednim wyprzedzeniem - buraki potrzebują zazwyczaj od kilku do kilkunastu dni w ciepłym miejscu, aby nabrać właściwej mocy. Nie masz na to czasu w przedświątecznym biegu? Nic straconego. Dobry jakościowo, naturalny zakwas kupiony w sprawdzonym sklepie z powodzeniem zastąpi ten nastawiony w domu i zapewni zupie równie udany efekt.
Skoro w świątecznym barszczu nie ma mięsa, w jaki sposób uzyskać esencjonalny, bogaty smak, który nie będzie przypominał zwykłej wody po warzywach? Odpowiedzią jest dobrze skomponowany wywar grzybowo-warzywny. Słodycz marchewki, pietruszki, selera i buraków tworzy łagodną, harmonijną bazę, która idealnie równoważy ostrość zakwasu.
Prawdziwą magię robią tu jednak suszone grzyby. To one odpowiadają za głęboki, ziemisty aromat i naturalny smak umami, dzięki któremu postny barszcz zyskuje pełnię i nie wydaje wodnisty. Zderzenie słodkich warzyw korzeniowych, wytrawnych grzybów i orzeźwiającego kwasu z buraków tworzy wielowymiarową kompozycję, której nie da się pomylić.
Idealny barszcz wigilijny z uszkami rozpoznasz na pierwszy rzut oka. Powinien być idealnie klarowny, bez mętnego osadu, a jego barwa musi wpadać w głęboki, szlachetny rubin, a nie w wyblakły brąz. W smaku najważniejsza jest równowaga - zupa nie może być ani zbyt słodka od buraków, ani przesadnie kwaśna, czy ostra od przypraw.
Sposób serwowania zależy od przyjętej w Twoim domu tradycji. W eleganckiej, lżejszej wersji barszcz podaje się w bulionówkach lub wysokich filiżankach do picia. Częściej jednak ląduje w głębokich talerzach, wypełnionych dodatkami. A z czym podawać barszcz: uszka czy krokiety? Choć na wigilijnym stole bezapelacyjnie królują małe pierożki, w wielu domach, zwłaszcza w kolejne dni świąt, obok talerza pojawiają się chrupiące krokiety z kapustą i grzybami, które świetnie chłoną aromatyczny wywar.
Skąd w ogóle wzięła się nazwa tych małych, zgrabnych pierożków? To proste - ich kształt po sklejeniu przypomina małżowinę uszną. Wspólne przygotowywanie tego dodatku na dzień lub dwa przed świętami to w wielu polskich rodzinach jeden z najpiękniejszych grudniowych rytuałów. Przy jednym stole zasiadają pokolenia, dzieląc się pracą przy wałkowaniu ciasta i wykrawaniu maleńkich kwadratów.
Barszcz z domowymi uszkami wigilijnymismakuje zupełnie inaczej niż ten podany z kupnymi mrożonkami. Cienkie, delikatne ciasto otulające aromatyczny, mocno grzybowy farsz idealnie współgra z czystym wywarem. W przeciwieństwie do dużych, wigilijnych pierogów z kapustą, małe uszka z grzybami nie dominują całego dania - stanowią jego naturalne dopełnienie, pozwalając cieszyć się w jednej łyżce zarówno intensywnym farszem, jak i gorącym barszczem.
Przygotowanie dwunastu potraw w jeden dzień to zadanie niemal niewykonalne, dlatego warto dobrze rozplanować pracę w kuchni. Czy barszcz można przygotować wcześniej? Ta zupa ugotowana dzień lub dwa przed Wigilią smakuje jeszcze lepiej, ponieważ wszystkie aromaty zdążą się ze sobą idealnie połączyć. Przestudzony wywar najlepiej przelać do czystego naczynia i trzymać w lodówce. Podczas podgrzewania przed samą wieczerzą warto spróbować zupy i w razie potrzeby odświeżyć jej smak oraz kolor odrobiną świeżego zakwasu.
A czy można zamrozić uszka? Jak najbardziej! Surowe uszka, ułożone luźno na obsypanej mąką tacce, można bez obaw włożyć do zamrażarki nawet na kilka tygodni przed świętami. Gdy stwardnieją, wystarczy przesypać je do woreczka, dzięki czemu w Wigilię zaoszczędzisz mnóstwo cennego czasu. Podobnie możesz postąpić z samym czystym wywarem - zamrożony w szczelnym pojemniku zachowa swój aromat, choć najlepiej rozplanować gotowanie tak, by świeży barszcz czekał w lodówce przez ostatnie dwa dni przed kolacją. Rozsądne przechowywanie i podgrzewanie barszczu sprawi, że 24 grudnia usiądziesz do stołu spokojna i wypoczęta.