
Dania główne
Fuczki bieszczadzkie


Latkes to danie kuchni żydowskiej, które często podawane jest na ważne święta. Możesz je jednak przygotować błyskawicznie na obiad albo kolację na ciepło. Latkes znikają błyskawicznie ze stołu i najlepiej smakują od razu na gorąco, prosto z patelni. W tej wersji proponujemy podać je z musem jabłkowym.




Ziemniak ciemnobrązowy | 2 kilogramy |
Cebula | 2 sztuki |
Jajka | 4 sztuki |
Mąka pszenna | 200 gramów |
Sos sojowy | 2 łyżki |
Sól | 1 łyżka |
Pieprz | 1 szczypta |
Olej rzepakowy | 50 gramów |
Jabłka | 8 sztuk |
Woda | 450 mililitrów |
Sól | 1 szczypta |
Białko | 2,2 g |
Tłuszcze | 1,9 g |
Węglowodany | 15,3 g |
Podane wartości są szacunkowe
Przygotuj mus jabłkowy. Jabłka obierz, usuń gniazda nasienne i pokrój na kawałki.
W dużym garnku połącz jabłka z wodą. Doprowadź do wrzenia, następnie zmniejsz ogień. Gotuj bez przykrycia około 15 minut aż jabłka będą bardzo miękkie.
Zmiksuj całość blenderem na gładki mus lub pozostaw bardziej rustykalną strukturę. Jeśli mus jest zbyt rzadki, gotuj jeszcze około 5 minut. Dodaj szczyptę soli.
Obierz ziemniaki. Zetrzyj na grubych oczkach tarki, tak aby powstały wyraźne ziemniaczane wiórki. Przełóż ziemniaki na sitko lub do czystej ściereczki i dokładnie odciśnij nadmiar płynu.
Obierz cebule i posiekaj drobno albo zetrzyj.
Do dużej miski przełóż ziemniaki, cebulę, jajka, mąkę, sos sojowy, sól i pieprz. Dokładnie wymieszaj.
Na dużej patelni rozgrzej sporą ilość oleju. Nakładaj porcje masy i lekko spłaszczaj, ale nie dociskaj ich zbyt mocno.
Smaż po około 4-5 minut z każdej strony aż latkes będą mocno złociste i chrupiące. Gotowe odkładaj na ręcznik papierowy.
Latkes to żydowskie placki ziemniaczane z dodatkiem cebuli, jajek i odrobiny mąki, smażone na dużej ilości oleju. Najczęściej przygotowuje się je na Chanukę, ośmiodniowe Święto Świateł, które zwykle wypada w grudniu i upamiętnia cud w Świątyni Jerozolimskiej. Jak głosi tradycja, oliwa przeznaczona na jeden dzień paliła się tam w świeczniku przez osiem dni. Dlatego w czasie święta je się potrawy smażone w oleju, takie jak latkes czy pączki.
Z oliwą wiąże się nawet nazwa placków. Słowo latke pochodzi z języka jidysz i wywodzi się od wschodniosłowiańskiej oładki, czyli małego smażonego placka. Jej korzenie sięgają z kolei greckiego słowa oznaczającego oliwę.
Początkowo chanukowe placki robiono bez ziemniaków. We Włoszech przygotowywano je z sera, a w Europie Wschodniej z mąki gryczanej lub żytniej. Ziemniaki upowszechniły się tam dopiero w XIX wieku i szybko stały się podstawą latkes. Placki smażono najczęściej na tłuszczu gęsim lub kurzym, który był tańszy i łatwiej dostępny niż olej.
Różnicę widać już przy tarciu ziemniaków. Do żydowskich placków ziemniaczanych używa się zwykle tarki o grubych oczkach, a do polskich o drobnych. Dzięki grubym wiórkom brzegi latkes są chrupiące i poszarpane, a środek pozostaje miękki.
Inny bywa też składnik, który skleja masę. W wielu żydowskich kuchniach zamiast mąki pszennej dodaje się mąkę macową, czyli zmieloną macę. Jeśli chcesz ją wypróbować, kup gotową w sklepie z żywnością koszerną albo zmiel kilka płatów macy w malakserze, a potem zastąp nią część lub całość zwykłej mąki w tym przepisie.
Na latkes wybierz ziemniaki mączyste, takie jak na kopytka czy pyzy. Mają dużo skrobi, dzięki czemu masa dobrze się skleja, a placki wychodzą chrupiące. Jeśli na opakowaniu podano typ kulinarny, szukaj oznaczenia C. Unikaj ziemniaków sałatkowych i młodych, ponieważ są bardziej wodniste i masa z nich gorzej się klei.
Nie trzymaj ziemniaków na latkes w lodówce. W chłodzie robią się słodsze, przez co placki szybciej ciemnieją, łatwiej się przypalają i mogą mieć gorzkawy posmak. Przechowuj ziemniaki w ciemnej szafce lub spiżarni. Jeśli leżały już w lodówce, wyjmij je dzień lub dwa przed smażeniem.
Starte ziemniaki szybko szarzeją, ale łatwo to spowolnić. Ścieraj je do jednej miski na zmianę z cebulą i zacznij właśnie od niej. Sok z cebuli opóźnia ciemnienie, więc masa dłużej pozostanie jasna. Na koniec wszystko dokładnie odciśnij.
Żeby latkes były chrupiące, nie przepełniaj patelni i dobrze je odsącz. Każda porcja masy schładza olej. Jeśli nałożysz za dużo naraz, tłuszcz długo nie wróci do właściwej temperatury, a placki zaczną nim nasiąkać, zamiast się rumienić. Zostaw między nimi kilka centymetrów odstępu i rozpłaszcz je na grubość ok. 1 cm. Dzięki temu wiórki wystające z brzegów mocno się przyrumienią.
Odsącz usmażone latkes na ręczniku papierowym, ale tylko przez 1-2 minuty, ponieważ na nasiąkniętym papierze szybko miękną od spodu. Potem przełóż je w jednej warstwie na kratkę ustawioną na blasze. Nie układaj ich jeden na drugim, żeby nie zaparowały. Gdy smażysz kolejne porcje, wstaw blachę z gotowymi plackami do piekarnika nagrzanego do 90-100°C. Pozostaną tam ciepłe i chrupiące do pół godziny.
Żydowskie placki ziemniaczane tradycyjnie podaje się z musem jabłkowym albo kwaśną śmietaną, ale sprawdzą się też z rybą lub mięsem. Do placków pasują:
Przed schowaniem do lodówki wystudź latkes na kratce, ponieważ ciepłe placki pod pokrywką parują i rozmiękają. Potem przełóż je do szczelnego pojemnika. W lodówce zachowają świeżość przez 3-4 dni.
Możesz też zamrozić latkes. Jeśli smażysz placki na zapas, zdejmij je z patelni nieco wcześniej, gdy będą jasnozłote. Zrumienią się do końca dopiero podczas odgrzewania, więc się nie przypalą. Rozłóż wystudzone placki na blasze wyłożonej papierem do pieczenia, tak żeby się nie stykały, i wstaw je do zamrażarki na 2 godziny. Gdy stwardnieją, przełóż je do woreczka. Zachowają dobrą jakość do 3 miesięcy.
Mrożone latkes odgrzewaj bez rozmrażania. Ułóż je prosto z zamrażarki na kratce ustawionej na blasze i wstaw do piekarnika nagrzanego do 200°C na ok. 10 minut. Placki z lodówki podgrzewaj tak samo, ale w 190°C. Nie używaj mikrofalówki, w której latkes miękną.