
Ciasta
Tradycyjna szarlotka z kruszonką


Czym jest legumina? Historycznie tą nazwą określano w Polsce rozmaite desery, głównie te przygotowane z dodatkiem jajek i mąki. Były to budynie, suflety, ale też racuchy czy słodkie pierogi. Aktualnie z pojęciem leguminy kojarzony jest najczęściej deser z kaszy manny, przypominający nieco budyń albo włoską panna cottę. Zyskał dużą popularność w dobie PRL-u, kiedy brakowało składników na klasyczne słodkości. Warto powracać do tego smaku.




Mleko | 750 mililitrów |
Śmietana kremówka | 250 mililitrów |
Kasza manna | 100 gramów |
Jajka | 3 sztuki |
Cukier | 3.5 łyżki |
Cukier waniliowy | 16 gramów |
Sól | 1 szczypta |
Barwnik spożywczy | 4.5 sztuki |
Białko | 4,7 g |
Tłuszcze | 10 g |
Węglowodany | 13,8 g |
Podane wartości są szacunkowe
Wlej do garnka mleko i śmietanę. Dodaj cukier, cukier wanilinowy i zagotuj.
Stopniowo wsyp kaszę mannę do gotującego się mleka, cały czas intensywnie mieszając powstającą masę (w przeciwnym razie będą w niej grudki). Gdy zgęstnieje, wyłącz palnik i odstaw ją do wystudzenia.
Oddziel białka jaj od żółtek. Białka ubij z solą na sztywną pianę (mikserem na wysokich obrotach). Żółtka dodaj do przestudzonej (wciąż lekko ciepłej) masy i krótko zmiksuj. Następnie delikatnie wmieszaj do masy pianę z białek.
Podziel masę na 4-5 części. Do każdej wmieszaj odrobinę barwnika spożywczego (zgodnie z opisem na opakowaniu). Przełóż masę warstwami do prostokątnego pojemnika. Schłodź w lodówce.
Tradycyjna legumina z kaszy manny. Powróć do smaków dzieciństwa i przygotuj puszysty, aksamitny deser z czasów PRL-u. Poznaj prosty przepis krok po kroku na kolorową leguminę z dodatkiem śmietanki i puszystej piany z białek.
Legumina to słodki deser mączny, podobny do budyniu. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa legūmina. To liczba mnoga rzeczownika legūmen, czyli "roślina strączkowa". W XVI-wiecznej polszczyźnie leguminami nazywano więc groch i inne uprawy o jadalnych ziarnach. Dopiero później słowo zaczęło oznaczać desery z różnych składników.
Pod nazwą legumina kryło się dawniej wiele różnych deserów. Nie było więc jednego tradycyjnego przepisu na leguminę staropolską, ponieważ dawne książki kucharskie podają jej wersje m.in. z mąki i pieczywa. Do tych drugich należy np. legumina z bułki i jabłek, którą przygotowywano pod koniec XIX wieku.
Najpierw krojono bułki w plastry i moczono je w roztrzepanych z mlekiem jajkach. Potem układano je w natłuszczonym rondlu na przemian z posypanymi cukrem jabłkami, dokładając rodzynki i konfiturę. Każdą warstwę polewano sklarowanym masłem. Na koniec przykryte papierem naczynie wstawiano do pieca.
Gdy w masie na leguminę pojawią się grudki, przetrzyj ją przez sito albo zmiksuj blenderem ręcznym. Zrób to od razu po zdjęciu garnka z ognia, póki kasza jest jeszcze gorąca i luźna. Gdy przestygnie, mocno gęstnieje i trudniej ją przetrzeć. Z tego samego powodu nie sięgaj po bardzo drobne sito, którego oczka szybko się zatykają. Po dodaniu piany z białek odstaw blender, ponieważ masa straciłaby puszystość.
Grudkom najłatwiej zapobiec już przy wsypywaniu kaszy. Gdy mleko się zagotuje, zdejmij garnek z palnika albo skręć ogień na minimum. Bez gwałtownego wrzenia kasza łatwiej się rozprowadzi. Po wsypaniu całej porcji wróć do gotowania i mieszaj masę, aż zgęstnieje.
Leguminę z jajek przygotuj według przepisu powyżej. Żółtka nadają jej kremowy kolor, a piana z białek ją spulchnia.
Ubijaj białka w suchej, czystej misce i pilnuj, żeby nie trafiło do nich żółtko. Nawet jego kropla utrudnia uzyskanie sztywnej piany. Łącz ją z masą w dwóch porcjach. Najpierw dokładnie wmieszaj ok. 1/3 piany, a resztę dodawaj delikatnie szpatułką, ruchem od dna ku górze.
Przed rozbiciem sparz jajka wrzątkiem, żeby odkazić skorupki. Nie zniszczy to jednak bakterii Salmonella we wnętrzu jaja, a w tym deserze żółtka i białka pozostają surowe. Użyj jaj pasteryzowanych, jeśli leguminę będą jeść dzieci, kobiety w ciąży, seniorzy lub osoby z obniżoną odpornością. Ubijanie piany potrwa wtedy znacznie dłużej.
Legumina ptasie mleczko nie zawiera mąki ani kaszy, a przygotowuje się ją zwykle z jajek, cukru i żelatyny. Typowy deser ma 3 warstwy:
Zanim zaczniesz, wyłóż formę folią spożywczą, żeby łatwo wyjąć z niej gotowy deser i pokroić go w kostki. Do każdej warstwy dodaj porcję letniej, rozpuszczonej żelatyny. Najpierw wymieszaj ją z 1-2 łyżkami masy, a potem wlewaj cienkim strumieniem do reszty, cały czas miksując.
Pracuj sprawnie, ponieważ po dodaniu żelatyny wszystko szybko tężeje. Schłodź warstwę przez 3-5 minut w zamrażarce i dopiero wtedy wyłóż następną. Gdy ostatnia całkowicie stężeje, wylej na wierzch przestudzoną galaretkę.
Leguminę z galaretką przygotuj, wylewając tężejącą galaretkę owocową na schłodzoną masę. Powinna mieć wtedy konsystencję kisielu, a deser pod spodem musi być już zwarty.
Całość możesz dodatkowo wzbogacić owocami. Unikaj jednak świeżego ananasa, kiwi, mango i fig, przy których galaretka może nie stężeć.
Wybrane owoce ułóż na masie i zalej je najwyżej do 1/3 ich wysokości, żeby nie wypłynęły. Gdy ta warstwa stężeje, dolej resztę galaretki. Przed każdym cięciem zanurzaj nóż w gorącej wodzie. Kawałki będą wtedy miały równe brzegi.
Barwnik w leguminie z kaszy manny zastąp naturalnymi dodatkami, które oprócz koloru mogą wnieść własny smak. Do kolejnych warstw sprawdzą się:
Najpierw rozprowadź kakao i matchę w łyżce ciepłego mleka, ponieważ wsypane na sucho tworzą w masie grudki. Z kolei sok z buraka dodawaj po trochu, żeby całość nie zrobiła się zbyt rzadka.
Leguminę z kaszy manny zjedz możliwie szybko, najlepiej w ciągu doby. W lodówce może stać maksymalnie 2 dni. Deser zawiera surowe żółtka i białka, dlatego nie trzymaj go dłużej, nawet jeśli wygląda i pachnie dobrze. Przykryj też naczynie folią, ponieważ mleczna masa łatwo przejmuje zapachy. Te same zasady dotyczą ptasiego mleczka.